Mirva Louzawouriezh Broadel Brest
Ar Stangalar- Un takad glas evit an holl- Reiñ sikour da blant Breizh-Ur roll Etrebroadel

E stern programmoù ar Mirva Louzawouriezh evit mirout plant ex situ e vez gounezet da gentañ plant rouez eus Torosad Arvorig, Frañs, Europa hag inizi ar bed a-bezh. Mirout plant ex situ a dalvez kement ha gounit spesadoù (en un ti-gwer pe en ul liorzh) p'emaint en arvar bras en natur. Goude-se e vezont lieskementet e-leizh evit kas anezho da Virdioù ha Liorzhoù Louzawouriezh all ha klasket e vez adplantañ anezho en natur ma'z eus tu. E ken kaz ma c'hwitfe an taol e vez miret sac'hadoù greun e kambroù yen.

ARSAV ! - WAR RAOK !

Evit ar spesadoù-se e vez dastumet titouroù gant ar Mirva Louzawouriezh o ren enklaskoù en dielloù hag o sevel renabloù war an dachenn.

Ober a ra ivez war-dro mirout ar plant in situ (en natur) hag ex situ (plant gounezet). Ar Mirva en deus ur roll kelaouiñ ha priziañ dirak ar galloudoù foran ha kizidikaat a ra an dud war ar saveteiñ ar plant en arvar.

Evit gwareziñ ar plant eo ret anavezout mat o metoù naturel. Se zo kaoz e kemer perzh ar Mirva Louzawouriezh er programm europat "Natura 2000", a zo e bal renabliñ an endroioù naturel rouesañ en Europa a-benn o gwareziñ.

Diwar intrudu Mirva Louzawouriezh Broadel Brest e oa bet krouet Kevread kentañ ar Mirvaoù Louzawouriezh Broadel. Mirva Brest a oa bet prezidant kentañ ar C'hevread-se.

Ar Stangalar

C'hwi hag a zo amañ evit dizoleiñ ar park, na vezit ket touellet gant neuz digemm al lec'h-mañ, zo chomet an istor anezhañ en eñvorennoù ar re gozh. Gwechall e oa ken splann dour stêr ar
Stangalar ma voe implijet betek fin an XIXvet kantved evit degas dour mat da evañ da Vrest. D'ar mare-se e oa prizietmat ar stank gant tud Vrest, en em blije o c'hoari hag o pourmen drezi.

Goude an Eil Brezel-Bed e voe savet ur vengleuz er stank, a voe toullet he fantennoù betek 1966. Gwashat tra ! Goude bezañ bet dilezet gant he ferc'henned e voe troet al lec'h da doull-lastez !

E 1971 e voe adprenet an tachennoù gant Kumuniezh-kêr Brest gant ar soñj diazezañ eno Takad Glas kentañ ar Gumuniezh. D'ar mare-se, Jean-Yves Lesouëf, dileuriet gant Ministrerezh an Endro hag ar C'hevredad evit Studiañ ha Gwareziñ an natur e Breizh, a oa o klask ul lec'h a-benn krouiñ ul liorzh evit saveteiñ ar plant en arvar da vont da get. Dedennet e voe Kumuniezh-kêr Brest gant ar raktres hag evit e gas da benn e kinnigas ul lodenn eus ar stank dezhañ. E 1977 e krogas al labourioù terkañ renet gant Servijoù Teknikel ar Gumuniezh-kêr.

Hiziv-an-deiz e c'hoarvez an takad glas-mañ, lec'hiet etre kumunioù Brest ha Gwipavaz, eus 17 hektar evit ar park foran hag eus 32 hektar evit ar Mirva Louzawouriezh. Abaoe 2000 ez eus ur wenojennn evit mont war-droad adalek ar stank betek an aod. Terket ha kempennet e vez al lec'h-mañ gant Servij Liorzhoù Tolpad ar Gumuniezh-kêr. Bremañ p'eo peurechuet al labourioù treuzfurmiñ eo deuet en-dro da vezañ ul lec'h pourmen ha dudiañ.

Un takad glas evit an holl

El lodenn norzh eus ar Stangalar e kaver ur Park Foran 16 hektar digor a-hed ar bloaz.

Gant tachennoù-c'hoari evit ar vugale, un ti-krampouezh digor bemdez, entadoù sport, hentoù niverus ha bleuñvegoù kempennet-brav, setu aze ul lec'h eus ar c'hentañ evit pourmen ha distennañ gant ar familh a-bezh. Ar Stangalar, kentañ park krouet gant ar Gumuniezh-kêr, eo an takad glas ar muiañ darempredet en tolpad-kêr. Bep bloaz d'ar 1añ a viz Mae, gant ar gevredigezh "L'Arche aux plantes / Gwareg ar plant" ha gant kenskoazell ar Gumuniezhkêr hag ar Mirva ouzawouriezh, e vez aozet ur marc'had bras evit ar plant er Stangalar, ar pezh a laka miliadoù a weladennerien da zont hag a ro o c'hoant d'an holl, memes d'ar begoù figusañ.
Emiz Gouere 2000 e voe echuet da astenn an hent a dreuz ar Stangalar gant ur wenojenn a ro tu d'ar bourmenerien da vale disoursi betek porzh-bageal ar Vilin Wenn hag Océanopolis. Etre traoñ ar Mirva Louzawouriezh hag an aod e vo terket tamm-ha-tamm ur pikol liorzh dour a ereo bed an douar ouzh bed ar mor. Er mod-se e c'hallo tud Vrest hag an holl bourmenerien mont war o flijadur a-hed ur ouedad dibar a hentoù bale, meur a gilometr dezhi. A-drugarez da se e c'hallint ober o mad eus lec'hioù bravañ Kêr.

Reiñ sikour da blant Breizh

En em astenn a ra beli ar Mirva Louzawouriezh war Torosad Arvorig zo ennañ rannvroioù Breizh, Normandi Izelañ ha Broioù al Liger. E gefridi eo gwareziñ ar plant en arvar pe warezet en takad-se. Da gentañ-penn e klasker mirout ar plant-se en natur. Evit en ober e vez kaset programmoù da benn e kenlabour gant ar GalloudoùForan, ar c'hevredigezhioù hag an aozadurioù liesseurt e karg eus merañ ha gwareziñ an endro, hag ivez gant perc'henned al lodennoù douar ma'z eus spesadoù rouez. Kement-se zo bet graet evit al lavandig-mor (Limonium humile). E Frañs ne vez kavet standilhonoùgouez anezhañ nemet e morlenn Brest. Gourdrouzet eo al lavandigmor gant ur c'heoteg bet degasete penn-kentañ an XXvet kantved he deus aloubet e vetoù naturel. A-gevret gant Kumuniezh-kêr Brest e klask ar Mirva Louzawouriezh ober gant doareoù liesseurt evit gwareziñ kornioù bravañ ar vorlenn.

Limonium humile

Ur roll Etrebroadel

Adalek ma oa bet krouet ar Mirva Louzawouriezh eo bet termenet e brogrammoù etrebroadel evit prederiañ war ar plant en arvar da vont da get o tont eus Europa hag eus inizi ar bed a-bezh. Gounezet e vez tost 1700 spesad en arvar e Brest, ma vez meret ha kempennet unan eus an dastumadegoù brasañ a blant en arvar er bed. Un ugent bennak anezho zo bet saveteet adrugare d'ar Mirva Louzawouriezh. Unan eus ar plant bet saveteet eo an Normania triphylla, ur plant eus familh ar solanakeged o tont eus Madeira hag a oa sañset bezañ aet da get. Koulskoude e voe adkavet ur standilhon anezhi e 1995 gant ul louzawour eus an enezenn. Un nebeud greunennoù a voe dastumet ha dasparzhet etre Madeira ha Brest. Aze e tiwanas-kaer ar plant-se, ken ma voe fiziet miliadoù a hadoù e Liorzh Louzawouriezh Funchal e Madeira e 1998 a-benn klask adplantañ anezho en natur un tamm e pep lec'h war an enezenn.

Amorphophallus titanum Becc.

Moulañ pe Kaierañ hon levrig a Mirva Louzawouriezh